Annapurna Circuit – kompletny przewodnik – 17 dni wyprawy

Annapurna Circuit, czyli Szlak wokół Annapurny, to jedna z najsłynniejszych tras trekkingowych świata, prowadząca przez serce nepalskich Himalajów, okrążająca masyw Annapurny, przekraczająca wysokogórską przełęcz Thorong La na wysokości 5416 m n.p.m.

Ten artykuł to kompleksowy opis wyjazdu „od A do Z” w wariancie 17-dniowym na szlaku (bez liczenia dni przelotu i wylotu), napisany pod kątem polskiego turysty, planującego samodzielny lub zorganizowany trekking.

Dlaczego warto wybrać Annapurna Circuit?

Himalaje w pigułce

Annapurna Circuit uchodzi za jeden z najbardziej różnorodnych trekkingów na świecie. W ciągu kilkunastu dni przechodzisz od subtropikalnych dolin, przez lasy, tarasy ryżowe i wioski Gurungów, po surowe, wysokogórskie krajobrazy przypominające Tybet, a potem znów schodzisz w cieplejsze rejony, mijając sady i winnice w Dolinie Kali Gandaki.

Szlak okrąża masyw Annapurny, a cała pętla – zależnie od wybranego wariantu i tego, ilu odcinków drogowych unikniesz – ma około 160–230 km.

Przełęcz Thorong La – serce wyprawy

Kulminacją trekkingu jest przełęcz Thorong La (Thorung La) o wysokości 5416 m n.p.m., uchodząca za jedną z najwyższych przełęczy trekkingowych świata, dostępnych bez sprzętu wspinaczkowego.

To dzień, który wiele osób określa jako najtrudniejszy, ale też najbardziej satysfakcjonujący moment całej wyprawy.

Kultura, religia, codzienność

Szlak prowadzi przez tradycyjne wioski, klasztory buddyjskie, stupy i mani walls (mur z kamieni, na których wyryte są buddyjskie mantry, najczęściej „om mani padme hum”), a także przez święte miasteczko Muktinath, ważne zarówno dla buddystów, jak i hinduistów. Możesz obserwować codzienne życie mieszkańców Himalajów, rozmawiać z właścicielami lodge’y i degustować lokalne dania.

Dla kogo jest szlak Annapurna Circuit?

dla osób z dobrą ogólną kondycją, potrafiących przejść 6–8 godzin dziennie;
dla osób gotowych spędzić kilkanaście dni w górach, z ograniczonym komfortem;
dla tych, którzy marzą o „prawdziwych Himalajach”, ale bez wspinaczki technicznej.

Kiedy jechać – najlepsza pora na szlak wokół Annapurny

Główne sezony trekkingowe

Najlepsze okresy na Annapurna Circuit to:

wiosna: marzec – maj
jesień: koniec września – listopad

W tych miesiącach pogoda jest stosunkowo stabilna, a widoczność bardzo dobra; to zarazem najpopularniejszy czas dla większości trekkingów w regionie Annapurny.

Zima i pora monsunowa

Zima (grudzień – luty)
Możliwy jest trekking, jednak przełęcz Thorong La bywa wtedy bardzo oblodzona, a ilość śniegu utrudnia przejście. Zwiększa się ryzyko zamknięcia przełęczy i silnych mrozów.
Monsun (czerwiec – połowa września)
W dolnych partiach trasy jest duszno, deszczowo i mgliście, częste są pijawki i osuwiska. Widoki na ośmiotysięczniki są mocno ograniczone, za to zieleń jest intensywna.

Formalności: pozwolenia, ubezpieczenie, przepisy

Pozwolenia na trekking

Do niedawna na Annapurna Circuit potrzebne były dwa podstawowe dokumenty:

TIMS (Trekkers’ Information Management System) – karta rejestracyjna dla trekkingowców;
ACAP Permit (Annapurna Conservation Area Permit) – pozwolenie na wstęp do Parku Konserwacji Annapurny.

Oba pozwolenia wyrabia się zazwyczaj w Katmandu lub Pokharze, można to też zlecić agencji.

Obecnie, od 2023 roku karta TIMS nie jest wydawana – wystarczy nam tylko permit ACAP

Ubezpieczenie górskie

Absolutnie konieczne jest ubezpieczenie obejmujące:

trekking na wysokości powyżej 5000 m;
ewentualny transport helikopterem (akcji ratunkowych w Himalajach).

Polisa powinna mieć wyraźnie wpisany limit wysokości oraz informację o kosztach akcji śmigłowcowej.

Przepisy dotyczące przewodników i porterów

Przepisy dotyczące obowiązkowego przewodnika dla zagranicznych turystów zmieniają się dość dynamicznie. Zanim wyruszysz, sprawdź aktualne wymogi w lokalnej agencji lub w urzędzie turystyki w Nepalu, ponieważ w regionie Annapurny pojawiały się zmiany dotyczące samodzielnego trekkingu.

Od 2022 roku przewodnik miał być obowiązkowy – jednak wedle relacji turystów i lokalnych mieszkańców nikt tego nie weryfikuje i nie prowadzi kontroli. Jednak dla własnego bezpieczeństwa zalecamy korzystanie z lokalnych agencji, albo indywidualnych przewodników mieszkających w rejonie Annapurny.

Jak się dostać na start trekkingu

Typowa 17-dniowa wersja zakłada, że dni przylotu i wylotu do Nepalu są poza liczonym trekkingiem. Na szlak wchodzisz dopiero po dojeździe z Katmandu lub Pokhary. Do tego 3-4 dni to czas na organizację w Kathmandu i odpoczynek w Pokharze

Katmandu / Pokhara → Besisahar

Klasyczny start Annapurna Circuit znajduje się w rejonie Besisahar, do którego dojeżdża się z Katmandu lub z Pokhary autobusem turystycznym lub lokalnym.

czas przejazdu: ok. 7–9 godzin,
droga jest kręta, często w złym stanie, ale przepełnione autobusy to część nepalskiego „folkloru”.

Besisahar → Bhulbhule / Syange / Jagat

Dalej część osób zaczyna iść od razu z Besisahar, inni korzystają z jeepów, które podwożą wyżej w dolinę Marsyangdi – np. do Bhulbhule, Syange lub nawet Chame, skracając marsz i unikając odcinków po drodze tranzytowej do Manang.

Im wyżej zaczniesz, tym krótszy trekking, ale tym mniej stopniowe będzie zdobywanie wysokości. Przy planie 17-dniowym warto zacząć raczej niżej, np. w okolicach Bhulbhule lub Syange.

Sprzęt i przygotowanie fizyczne

Kondycja fizyczna

Trasa nie wymaga umiejętności wspinaczkowych, jednak wymaga dobrej wydolności:

dziennie 5–8 godzin marszu,
duże przewyższenia,
coraz rzadsze powietrze powyżej 3500 m.

Minimum 2–3 miesiące przed wyjazdem warto włączyć:

dłuższe marsze z plecakiem,
bieganie, marszobiegi,
trening siłowy nóg i core.

Buty i odzież

Na Annapurna Circuit potrzebujesz:

wysokie buty trekkingowe z dobrą podeszwą,
lekkie buty / klapki do schronisk,
system warstwowy: bielizna termiczna, polar, softshell, kurtka puchowa lub syntetyczna,
porządna kurtka przeciwdeszczowa i spodnie przeciwdeszczowe,
czapka, buff, cienkie i grube rękawiczki.

Dodatkowy sprzęt

kijki trekkingowe (bardzo przydatne na zejściach z Thorong La),
śpiwór o komforcie około –5 / –10°C,
czołówka z zapasowymi bateriami,
okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV,
krem z wysokim filtrem (SPF 50+),
powerbank i przejściówka do gniazdek typu C/D/M (Nepal).

Więcej informacji o przygotowaniu do trekkingu wokół Annapurny znajdziesz tutaj

Bezpieczeństwo i zdrowie na dużej wysokości

Choroba wysokościowa (AMS)

Największe ryzyko na Annapurna Circuit stanowi choroba wysokościowa. Objawy to m.in.:

ból głowy, brak apetytu, nudności,
bezsenność, zadyszka w spoczynku,
w ciężkich przypadkach obrzęk mózgu lub płuc.

Podstawowe zasady:

powyżej 3000 m nie zwiększaj wysokości noclegu o więcej niż 500–600 m dziennie;
rób dni aklimatyzacyjne, szczególnie w Manang;
jeśli objawy się nasilają, schodź natychmiast niżej.

W Manang działa często klinika Himalayan Rescue Association, gdzie można zasięgnąć porady lekarza przeszkolonego w medycynie wysokogórskiej.

Więcej szczegółowych informacji znajdziesz w naszym artykule o chorobie wysokościowej – tutaj.

Woda i jedzenie

pij dużo płynów (3–4 litry dziennie),
wodę zawsze filtruj, przegotowuj lub używaj tabletek uzdatniających,
unikaj surowych warzyw i mięsa niepewnego pochodzenia; stawiaj na dal bhat, makarony, zupy, ryż.

Standardy noclegów i jedzenia w tea house’ach

Tea house trekking – co to znaczy?

Na Annapurna Circuit nocuje się w lodge’ach / tea house’ach. To proste schroniska z:

dwuosobowymi pokojami z drewnianymi łóżkami i materacem,
wspólną jadalnią, gdzie wieczorem wszyscy siedzą przy piecu,
często wspólną łazienką, czasem z ciepłą wodą za dopłatą.

Im wyżej, tym warunki stają się prostsze, a ceny rosną.

Wyżywienie

Menu w lodge’ach jest zaskakująco bogate:

klasyk: dal bhat (ryż, soczewica, curry warzywne, czasem mięso),
makarony, momo, fried rice, zupy czosnkowe, jajka, placki, owsianka,
herbata masala, ginger tea, nescafe.

W większości miejsc obowiązuje niepisana zasada: nocleg jest tani lub „prawie darmowy”, jeżeli jesz kolację i śniadanie w tej samej lodge.

Więcej o kuchni nepalskiej przeczytasz w naszym artykule – tutaj

Szczegółowy plan trekkingu: 17 dni na szlaku

Poniżej przykładowy, 17-dniowy plan marszu bez dolotu i wylotu, z rozsądną aklimatyzacją, startem w dolinie Marsyangdi i zakończeniem w rejonie Pokhary. Traktuj go jako szkielet – na miejscu możesz modyfikować noclegi w zależności od warunków, samopoczucia i własnych ambicji.

Dzień 1 – Dojazd z Katmandu / Pokhary do Besisahar i start trekkingu

rano wyjazd z Katmandu lub Pokhary autobusem do Besisahar,
formalności ostatniej chwili, rejestracja na punktach kontrolnych,
krótki marsz do Bhulbhule / Ngadi (w zależności od godziny przyjazdu),

Czas marszu: 1–3 godziny, spokojny rozruch po długiej podróży.

Dzień 2 – Bhulbhule / Ngadi → Jagat

szlak prowadzi wzdłuż rzeki Marsyangdi,
mijasz pola ryżowe, małe wioski, wiszące mosty,
powoli oswajasz się z klimatem Himalajów.

Czas marszu: ok. 6–7 godzin, niewielkie przewyższenia, dużo zieleni i wodospadów.

Dzień 3 – Jagat → Dharapani

trasa staje się nieco bardziej wymagająca,
przechodzisz przez wioskę Tal, malowniczo położoną w szerszej części doliny,
widoki robią się bardziej górskie, dolina zwęża się, skalne ściany rosną.

Czas marszu: około 7–8 godzin, przewyższenia umiarkowane, ale dzień bywa męczący.

Dzień 4 – Dharapani → Chame

pojawiają się pierwsze wyższe szczyty w tle, w tym Annapurna II,
szlak wiedzie przez lasy, mijasz stupy i mani walls,
w Chame czujesz już wyraźnie chłodniejsze powietrze.

Czas marszu: 5–6 godzin. Chame to ważna miejscowość, z lepszym zapleczem noclegowym.

Dzień 5 – Chame → Pisang

zaczyna się wyraźniejsze podejście,
dolina otwiera się, pojawiają się widowiskowe widoki na masyw Annapurny,
dochodzisz do Dolnego Pisang (Lower Pisang).

Czas marszu: 5–6 godzin. Nocleg w Lower Pisang daje spokojniejszą aklimatyzację.

Dzień 6 – Pisang → Manang (przez Upper Pisang)

wybierz wariant przez Upper Pisang i Ghyaru: trudniej, ale znacznie lepsze widoki,
podejście do Ghyaru (ok. 3700 m) jest strome, ale nagroda wizualna ogromna – panorama Annapurny,
potem długa, piękna trawersująca ścieżka w stronę Manang.

Czas marszu: 7–8 godzin, spore przewyższenia, dzień wymagający, ale kluczowy krajobrazowo.

Dzień 7 – Dzień aklimatyzacyjny w Manang

Manang (ok. 3500 m) to serce aklimatyzacji na Annapurna Circuit:

możesz zrobić krótki trekking do punktu widokowego nad wioską,
albo wejść w stronę jeziora Gangapurna,
warto odwiedzić lokalną stupę lub mały klasztor, obejrzeć prelekcję Himalayan Rescue Association o chorobie wysokościowej, jeśli jest dostępna.

Dzień 8 – Manang → Yak Kharka

powoli opuszczasz główną dolinę i kierujesz się w stronę Thorong La,
krajobraz staje się coraz bardziej surowy, roślinność przerzedza się,
docierasz do Yak Kharka w rejonie 4000 m.

Czas marszu: ok. 4–5 godzin – krócej, ale wysokość daje się coraz bardziej odczuć.

Dzień 9 – Yak Kharka → Thorong Phedi

kontynuujesz stopniowe podejście doliną,
po drodze mijasz niewielkie osady i miejsca wypasu jaków,
Thorong Phedi to baza u stóp ostatniego stromego podejścia przed przełęczą.

Czas marszu: 3–4 godziny, celowo krótko – ważne oszczędzanie sił przed szczytowym dniem.

Opcja alternatywna: wejście do Thorong High Camp (ok. 4880 m), ale nocleg tam jest obciążeniem dla organizmu. Wiele źródeł rekomenduje jednak spanie niżej w Phedi i po prostu wcześniejsze wyjście nad ranem.

Dzień 10 – Thorong Phedi → Thorong La (5416 m) → Muktinath

To kluczowy dzień całej wyprawy:

start zwykle między 3:00 a 4:00 rano, czołówka obowiązkowa,
strome podejście z Phedi do High Camp zajmuje 1–1,5 godziny,
dalej łagodniejsze, ale długie podejście zakosami aż do przełęczy Thorong La (5416 m).

Na przełęczy:

tablica z napisem „Thorong La Pass 5416 m”,
modlitewne chorągiewki łopoczące na wietrze,
uczucie olbrzymiej satysfakcji i… rzadkiego powietrza.

Po krótkim pobycie na górze zaczyna się długie zejście do Muktinath / Ranipauwa:

zejście jest momentami strome i dociąża kolana, kijki mocno pomagają,
w okolicach Muktinath krajobraz zmienia się na bardziej pustynny, zbliżony do Mustang.

Czas całego dnia: 8–10 godzin marszu, to najcięższy, ale pamiętny etap.

UWAGA: możesz spać w High Camp – jeśli tylko będą miejsca, a Twoje samopoczucie na to pozwoli.

Dzień 11 – Muktinath → Kagbeni

rano możesz odwiedzić świątynię Muktinath z wiecznie płonącym płomieniem i świętymi źródłami,
potem spokojne zejście w kierunku Kagbeni, na skraju Dolnego Mustangu,
widoki na Dolinę Kali Gandaki i okoliczne, nagie wzgórza.

Czas marszu: 3–4 godziny, dzień regeneracyjny po przełęczy.

Dzień 12 – Kagbeni → Jomsom / Marpha

chodzisz w Dolinę Kali Gandaki, uznawaną za jedną z najgłębszych dolin świata,
częste są silne wiatry wiejące w dolinie po południu,
Marpha słynie z sadów jabłoniowych i lokalnego cydru.

Czas marszu: 5–6 godzin, trasa w dużej mierze łagodna.

Dzień 13 – Jomsom / Marpha → Tatopani (transport + trekking)

Na tym odcinku masz dwie strategie:

iść pieszo kolejne dni doliną Kali Gandaki,
lub skrócić trasę jeepem / busem do Tatopani, gdzie czekają gorące źródła.

Przy 17-dniowym planie często wybiera się przejazd, oszczędzając czas na odcinki widokowe. Po dotarciu do Tatopani można odpocząć w naturalnych basenach z gorącą wodą.

Dzień 14 – Tatopani → Ghorepani

trome, długie podejście przez tarasy uprawne i wioski,
dzień jest fizycznie wymagający, ale dużo dzieje się po drodze,
Ghorepani to kolorowa wioska, tętniąca życiem trekkersów.

Czas marszu: 7–8 godzin. Ghorepani jest ważnym węzłem szlaków w regionie Annapurny.

Dzień 15 – Ghorepani → Poon Hill → Tadapani / Ghandruk

Wcześnie rano wejście na Poon Hill (ok. 3210 m):
- popularny punkt widokowy z panoramą Dhaulagiri i masywu Annapurny,
- spektakularny wschód słońca nad łańcuchem ośmiotysięczników,
- potem powrót do Ghorepani na śniadanie.
Dalej zejście i trawers do Tadapani lub Ghandruk, w zależności od samopoczucia i planu.

Dzień 16 – Tadapani / Ghandruk → Nayapul → Pokhara

- trasa prowadzi przez gęste lasy i tarasy uprawne,
- w Ghandruk możesz podziwiać tradycyjną architekturę wioski Gurungów,
- przy Nayapul kończysz trekking, skąd lokalnym busem lub taksówką wracasz do Pokhary.
Czas marszu: 4–6 godzin plus przejazd do miasta.

Dzień 17 – Dzień rezerwowy / awaryjny

Przy 17-dniowej wersji na szlaku warto mieć jeden dzień zapasu, który możesz wykorzystać:
- na dodatkowy dzień aklimatyzacji w Manang,
- na gorszą pogodę przed Thorong La,
- na odpoczynek po przełęczy, jeśli organizm będzie zmęczony.
Ten dzień można wpleść np. między Manang a Yak Kharka, albo między Muktinath a Kagbeni.

Koszty wyjazdu i budżet dzienny

Ceny zależą od sezonu, standardu, negocjacji i kursu walut, ale ogólny obraz wygląda tak:

Pozwolenia i formalności

TIMS i ACAP – łącznie w przeliczeniu ok. 160 złotych
ewentualne opłaty za autobus (30 zł), jeepy (tu zależy czy współdzielisz koszty z innymi osobami), loty wewnętrzne (ok. 250zł).

Dzienny koszt na szlaku

Przy samodzielnej organizacji:

nocleg w tea house: zazwyczaj kilka–kilkanaście dolarów za pokój, czasem za darmo jedząc „na miejscu”;
wyżywienie: 15–25 USD dziennie, w zależności od apetytu i wysokości;
dodatkowo prysznice, ładowanie, wifi – płatne osobno.

Realistyczny budżet dzienny na Annapurna Circuit to orientacyjnie około 30–50 USD, bez przewodnika i bez porterów, przy względnie komfortowym życiu. Bardziej doświadczone osoby pewnie dadzą radę zamknąć się poniżej 30 USD.

Przy wyjeździe z agencją w pakiecie cena za całość jest wyższa, ale obejmuje organizację, przewodnika, często też część posiłków i transportu.

PRO-TIP: na szlaku najwyższe marże są na napojach – nawet na czarnej herbacie. Weź ze sobą paczkę herbaty i kupuj na miejscu sam wrzątek… oszczędność gwarantowana!

Z przewodnikiem czy bez?

Trekking z przewodnikiem

Zalety:

wsparcie w razie problemów zdrowotnych i pogodowych,
pomoc w wyborze lodge’y, zamawianiu jedzenia, organizacji transportu,
wiedza o lokalnej kulturze, zwyczajach i historii.

To dobre rozwiązanie dla osób mniej doświadczonych lub słabiej znających język angielski.

Trekking bez przewodnika

Szlak jest bardzo uczęszczany i dobrze oznaczony, a gęsta sieć lodge’y sprawia, że Annapurna Circuit jest stosunkowo „samowystarczalny”.

Warto jednak dokładnie zapoznać się z mapą, mieć aplikacje offline oraz na bieżąco śledzić prognozy i komunikaty. Pamiętaj też o zmieniających się przepisach dotyczących obowiązkowych przewodników.

Najpiękniejsze punkty widokowe na trasie

Upper Pisang i Ghyaru

Odgałęzienie przez Upper Pisang i Ghyaru daje jedne z najpiękniejszych panoram na masyw Annapurny i dolinę Marsyangdi.

Manang i okolice jeziora Gangapurna

Już same widoki z Manang są niezwykłe, a krótkie wyjście aklimatyzacyjne ponad wioskę odsłania szeroką panoramę lodowców i stromych ścian.

Thorong La Pass

W pogodny dzień widoki z przełęczy obejmują zarówno stronę manangską, jak i rozległe, surowe krajobrazy Mustangu i Dhaulagiri w oddali.

Kali Gandaki i okolice Kagbeni

Pustynny klimat, rozległe koryto rzeki i bliskość Dolnego Mustangu tworzą niemal księżycowy krajobraz, bardzo różny od zielonych dolin z początku szlaku.

Poon Hill

Z Poon Hill podziwiasz o świcie spektakularną panoramę Dhaulagiri, Annapurn i innych szczytów, przy idealnym świetle i często morzu chmur w dolinach.

Przykładowa lista pakowania

Ubrania

2–3 koszulki z materiału technicznego,
1–2 bluzy polarowe,
lekka kurtka puchowa / syntetyczna,
kurtka przeciwdeszczowa, spodnie trekkingowe + przeciwdeszczowe,
bielizna termiczna (góra i dół),
3–4 pary skarpet trekkingowych,
czapka, buff, kaptur, rękawiczki cienkie i grube.

Sprzęt

buty trekkingowe za kostkę, rozchodzone, nie „prosto ze sklepu”,
lekkie buty do schronisk,
kijki trekkingowe,
śpiwór na temperatury w okolicach zera lub poniżej,
plecak 40–50 l + mały plecak dzienny (jeśli korzystasz z portera).

Elektronika

aparat (jeśli lubisz fotografię),
telefon + powerbank,
przejściówka do gniazdek,
ewentualnie mały panel solarny.

Apteczka

leki przeciwbólowe i przeciwzapalne,
plastry na odciski, bandaże,
środki na biegunkę i odwodnienie,
tabletki uzdatniające wodę lub filtr.

Praktyczne wskazówki organizacyjne

Rezerwacja lodge’y

Poza ścisłym szczytem sezonu z noclegami zwykle nie ma problemu, ale:

w Manang, Thorong Phedi, Muktinath i Ghorepani warto być wcześniej,
w mniejszych wioskach liczbę miejsc ogranicza jedna–dwie lodge.

Pieniądze na trasie

gotówkę wymień w Katmandu lub Pokharze,
im wyżej, tym rzadziej trafisz na możliwość płatności kartą,
dolary i euro są przydatne, ale najczęściej używa się rupii nepalskich.

Ładowanie i internet

ładowanie urządzeń prawie zawsze jest płatne, szczególnie powyżej 3000 m,
wifi działa różnie, bywa płatne lub bardzo wolne – nie warto na nim polegać.

Podsumowanie – czy Annapurna Circuit jest dla Ciebie?

Annapurna Circuit w 17-dniowej wersji na szlaku to:

pełna pętla doświadczeń – od dżunglowych dolin, przez wysokie przełęcze, po pustynne krajobrazy Mustangu,
sprawdzian kondycji i psychiki, ale bez konieczności wspinania technicznego,
intensywne spotkanie z kulturą Nepalu – buddyzmem, hinduizmem i codziennym życiem mieszkańców Himalajów.

Jeśli marzysz o wielodniowym trekkingu, masz już za sobą pierwsze górskie doświadczenia, dobrze reagujesz na wysiłek i potrafisz zaakceptować prostsze warunki, Annapurna Circuit może stać się Twoją najważniejszą wyprawą – taką, która ustawi poprzeczkę bardzo wysoko dla wszystkich kolejnych podróży.